Zielone Roztocze

Las jest moją miłością i cichą ostoją.

Idę tam, gdy skłębione myśli niepokoją.

Tu pod niebem błękitnym serce swe uciszę,

Patrząc, jak wiatr smukłymi sosnami kołysze.

Anna Zajączkowska

 Roztocze wg podziału geobotanicznego W. Szafera wchodzi w skład prowincji Środkowoeuropejskiej działu Bałtyckiego oraz  poddziału pasa wyżyn. Do poddziału wyżyn należy właśnie kraina Roztocze. Na Roztoczu wyróżnia się następujące zbiorowiska roślinne: synantropijne, leśne, łąkowe i torfowiskowe, wodne i napiaskowe. Zbiorowiska leśne w poszczególnych częściach Roztocza zajmują bardzo różną powierzchnię. Najmniejszą na Roztoczu Zachodnim – 20%, dużą na Środkowym – 43%, bardzo dużą na Wschodnim ponad 60% powierzchni. Lesistość w tych regionach wzrasta ze względu na stopniowy upadek produkcji rolnej i samo zalesianie porzuconych gruntów.

 Wyróżnia się cztery typy zbiorowisk leśnych: bory, grądy, łęgi i olsy. Bory występują przeważnie na Roztoczu Środkowym i Południowym. W zależności od żyzności siedliska mogą to być bory typowe, mieszane, jodłowe i inne. Grądy związane są z umiarkowanie wilgotnymi i stosunkowo żyznymi glebami brunatnymi, rzadziej rędzinami. Przeważają lasy liściaste i mieszane. Największą powierzchnię stanowi grąd lipowo-grabowy z domieszką sosny, buka i dębu. Mniejszą powierzchnię zajmuje buczyna karpacka na szczytach i zboczach  wzniesień oraz jarów śródleśnych o różnej ekspozycji. Z olsów najpospolitszy jest ols typowy. Występuje w obrębie dolin rzecznych oraz w sąsiedztwie łąk i torfowisk. Skład olsu stanowi olsza czarna i świerk. Są one okresowo zatapiane wodą podsiąkową. Niewielkie płaty łęgów spotyka się głównie w dolinach Sopotu i Wieprza. Przeważają tam gleby mułowo-torfowe. W skład łęgu wchodzi olsza z domieszką jodły, świerka i jaworu. Zalewane są okresowo wodą powodziową. Na terenie Roztocza wyróżnia się trzy typy torfowisk: niskie, przejściowe i wysokie. Niskie występują w dnach dolin rzecznych, zasilane wodami przepływowymi. Są to siedliska żyzne, trzon flory stanowią turzyce i mchy brunatne. Najpospolitsze na Roztoczu są torfowiska przejściowe i wysokie zasilane przeważnie wodami opadowymi. Siedliska ubogie w składniki pokarmowe, podłoże zakwaszone. Na międzyrzeczach, działach wodnych i obniżeniach między wydmami.

Zbiorowiska łąkowe i pastwiskowe są pochodzenia wtórnego, na miejscu usuniętych przez człowieka lasów i są przez niego utrzymywane. Tworzą je trzy warstwy roślinności: trawy, zioła i mchy. Ze względu na zaniechanie chowu zwierząt przez mieszkańców wsi zbiorowiska te ulegają zanikowi poprzez samo zalesianie lub zalesianie celowe.

Najbardziej charakterystyczną formacją roślinną w naszej okolicy są bory sosnowe: suche na wydmach i świeże na zboczach wzniesień i wierzchowinach. W niewielu miejscach zachowały się bory jodłowe z domieszką sosny i buka. Nad Potokiem Łosinieckim i jego dopływami pojawiają się fragmenty olsów i łęgów. Zajmują one jednak tylko niewielkie fragmenty dna dolin. Wraz z upadkiem rolnictwa przybywa lasów, ponieważ duża część gruntów ornych przez wiele lat leży ugorem. Na miejscu dawnych pól bardzo szybko pojawiają się samosiewy głównie sosny i brzozy. Również akcja zalesiania finansowana przez Unię Europejską spowodowała, że wiele pól uprawnych, łąk i pastwisk zamieniło się w lasy. Dawne polany leśne na których wypasano bydło zarastają krzewami tarniny, jeżyny, kruszyny i innych roślin tworzących trudne do przebycia gąszcze.

 MW

 

Źródła:

  1. Paweł Wład Roztocze.
  2. Kondracki Jerzy, Geografia fizyczna Polski,
  3. Artur Pawłowski Roztocze Środkowe.
  4. Jan Burczyński Roztocze. Środowisko przyrodnicze.
  5. Włodzimierz Wójcikowski Przewodnik turystyczny Roztocze.
  6. Karol Izdebski , Tadeusz Grądziel  Roztocze. Przyroda Polska.

Dodatkowe informacje